به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «گلستان ما»، در حالی که توسعه شهری معمولاً با تمرکز بر زیرساخت‌های حمل‌ونقل و مسکن تعریف می‌شود، در استان گلستان و به‌ویژه در شهر گرگان، مشکل اساسی «کمبود سرانه آموزشی» وجود دارد.

این مسئله که ریشه در عدم توازن بین رشد جمعیت و توسعه فضای آموزشی دارد، اکنون به نقطه‌ای رسیده است که نه تنها کیفیت تحصیل را تهدید می‌کند، بلکه با مدیریت ترافیک و ساختار شهری نیز درگیر شده است.

شکاف میان استاندارد و واقعیت / وقتی مترها کم می‌آیند

طبق استانداردهای شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، هر دانش‌آموز باید به طور میانگین بین ۳ تا ۵ متر مربع سرانه آموزشی اختصاصی داشته باشد. اما واقعیت‌های موجود در گرگان، تصویری متفاوت را ترسیم می‌کنند.

کمبود سرانه آموزشی در این شهر، فراتر از یک نقص فنی، یک مسئله ساختاری است که شامل فرسودگی تجهیزات، کمبود فضای آزمایشگاهی و عدم دسترسی به فناوری‌های نوین می‌شود.

تغییر کاربری زمین‌ها در شهر گرگان از بافت‌های مسکونی به مجتمع‌های آپارتمانی، جمعیت یک محله را چندین برابر کرده، اما ظرفیت‌های آموزشی منطقه ثابت مانده است.

این عدم توازن، باعث شده تا دانش‌آموزان مجبور به پیمودن مسیرهای طولانی باشند که این امر علاوه بر خستگی فیزیکی، بار سنگینی بر دوش خانواده‌ها و سیستم ترافیکی شهر تحمیل می‌کند.

معمای تملک زمین/ بازی در میدان مسئولیت‌ها
یکی از چالش‌برانگیزترین بخش‌های این مشکل، فرآیند «تملک زمین» است در گفتگو با مسئولان شهری، مشخص شد که یک بن‌بست اداری-اجرایی در مسیر تامین زمین‌های آموزشی وجود دارد.

شهردار گرگان با اشاره به ابلاغ طرح‌های توسعه شهری در سال ۱۴۰۰، بر این نکته تأکید کرد: وظیفه اصلی برنامه‌ریزی و بودجه‌ریزی برای تامین سرانه‌های عمومی، بر عهده خودِ دستگاه‌های متولی است.

مجید طاهری تصریح کرد: شهرداری وظیفه تملک زمین برای دستگاه‌های دولتی را بر عهده ندارد؛ بلکه پس از ابلاغ نیازها، وظیفه تملک بر عهده آموزش و پرورش است.

این موضع شهرداری، پرسش‌های جدی را برانگیخته است: اگر شهرداری نقش تملک را به آموزش و پرورش واگذار کرده، چرا در سال‌های اخیر شاهد افزایش زمین‌های آموزشی در طرح‌های توسعه نبوده‌ایم؟ آیا دستگاه‌های متولی برنامه‌ای عملیاتی برای خرید یا تملک زمین‌های مناسب در بافت‌های متراکم ارائه داده‌اند؟

در میان این تقابل مسئولیت‌ها، نقش «اداره کل راه و شهرسازی» به عنوان واسطه‌ای کلیدی در مدیریت زمین‌ها برجسته می‌شود. بر اساس دیدگاه‌های مطرح شده، اگر اداره کل راه و شهرسازی زمین‌های در اختیار خود را در قالب طرح‌های توسعه به شهرداری واگذار کند، مسیر برای توسعه آموزشی هموار خواهد شد.

اما تا زمانی که این هماهنگی میان سه ضلع مثلث (شهرداری، آموزش و پرورش و راه و شهرسازی) برقرار نشود، برنامه‌ها در مرحله «ابلاغ و اعلام» متوقف می‌مانند.

ترافیک و بی‌مکانی، دو روی یک سکه

کارشناسان توسعه شهری هشدار می‌دهند که مشکل مدارس، تنها یک مسئله آموزشی نیست؛ بلکه مستقیماً با «مسئله ترافیک» گره خورده است تمرکز مدارس غیرانتفاعی در مناطق خاص (مانند جنوب شهر) و نبود مدارس در بافت‌های مرکزی، باعث ایجاد گلوگاه‌های ترافیکی در ساعات پیک می‌شود.

اگر امروز در زمینه تملک زمین‌های آموزشی و بازنگری در طرح‌های تفصیلی شهری اقدام اساسی صورت نگیرد، گرگان در آینده‌ای نزدیک مجبور به تحصیل در محیط‌هایی فاقد حداقل استانداردهای آموزشی خواهند بود.

نتیجه‌گیری

کمبود سرانه آموزشی در گرگان، محصولِ تلاقیِ رشد جمعیت، تغییر کاربری‌های شهری و بن‌بست‌های اداری است. حل این معما نیازمند گذار از «تعریف وظایف» به «اجرای مشترک» است.

تا زمانی که مرزهای مسئولیت میان شهرداری، آموزش و پرورش و راه و شهرسازی به جای «دفاع از قلمرو اداری»، به سمت «تامین نیاز شهروند» تغییر نکند، مدارس گرگان همچنان در سایه ساخت‌وسازهای آپارتمانی، با کمبود فضا و مشکل ظرفیت دست‌وپنجه نرم خواهند کرد.

انتهای خبر/